Bezoek

Houd bij het bezoek rekening met de huis– en coronaregels van het museum. Wij zien u graag in Museum Ons’ Lieve Heer op Solder.

Nieuw licht op twee putti en Maria

door | jul 29, 2021 | Onvertelde Verhalen, Pinned post

Ongeschreven verhalen (Deel 2)

Bij restaureren doen deskundigen soms de mooiste ontdekkingen. Dat bleek bijvoorbeeld onlangs bij de restauratie van de twee schilderijen van Adriaen van de Velde, waaraan we de gehele volgende nieuwsbrief van Ons’ Lieve Heer op Solder wijden. Ook tijdens de renovatie en uitbreiding van het museum, enkele jaren geleden, kwamen dankzij restauraties opmerkelijke zaken aan het licht. Daarom in deze nieuwsbrief aandacht voor twee mythologische jongensfiguurtjes en voor Maria.

[Het verhaal gaat verder onder de afbeelding.]

De twee putti, want dat zijn die jongensfiguurtjes, hebben vele jaren achtereen aan een zijwand van de zolderkerk gestaan. Totdat ze van hun vertrouwde plek werden gehaald voor de restauratie. Toen conservator Robert Schillemans en zijn collega’s de twee beeldjes nader bestudeerden, bleek dat de vreemde uithollingen in de sokkel precies pasten in de voet van de zuilen ter weerszijden van het hoofdaltaar. Ze beleefden op dat moment een kleine sensatie.

Vrolijke beeldjes
De twee sierlijk vormgegeven putti zijn duidelijk geïnspireerd op dezelfde wezens in het altaarstuk van Jacob de Wit, dat prominent in de zolderkerk aanwezig is. Putti (het meervoud van putto) hebben, anders dan engelen of cherubijnen, geen christelijke achtergrond. Ze komen voort uit de Griekse en Romeinse mythologie. Tijdens de Renaissance zijn ze in het christendom opgenomen.

Behalve hun gelijkenis met de putti uit De Wits schilderij is het ook opmerkelijk dat de twee beeldjes eigenlijk kandelaars zijn. “Ik ken geen andere kerken met putti als lichtdragers”, merkte Robert Schillemans na de ontdekking op.

Er bleek evenwel veel mis te zijn met de houten beeldjes, die dateren uit het midden van de achttiende eeuw. Ze waren steeds opnieuw overgeschilderd, met als gevolg een heel onrustig beeld, met veel verfverlies en reliëfverschil. “Je zag als museumbezoeker vooral de afwijkingen, terwijl je gewoon twee vrolijke beeldjes wilt zien.”

Sinds de restauratie, uitgevoerd door Aleth Lorne, is dat weer het geval. De twee putti zijn inmiddels al enkele jaren te zien op de plek waar ze horen: aan weerszijden van het altaar. Aleth Lorne nam tegelijkertijd ook de restauratie van het Mariabeeld onder handen. Daarvoor was een  bedrag van vijftienduizend euro nodig, waarvoor het museum een beroep kon doen op de Vrienden.

Lieflijke moeder
Het Mariabeeld – Maria met Kind op maansikkel – dateert van eind zeventiende eeuw. De maansikkel is een verwijzing naar het dogma van de onbevlekte ontvangenis van Maria. De slang die Maria met haar voet vertrapt, symboliseert de ketterij.

Het doel van de restauratie van het Mariabeeld was om het weer ‘leesbaar’ te maken, zoals Robert Schillemans het uitdrukte. “Vooral bij haar voeten zag je veel rare onrust. De slang was bijna niet meer zichtbaar. Het was nodig om te ontstoren, zoals dat in vaktermen heet. De beschadigingen in het gezicht van Maria ontnamen je het zicht op een lieflijke moeder met een lachend zoontje. Je wilt als kijker weten waar je naar kijkt.”

Kijkers had het beeld ook al aan het eind van de achttiende eeuw, zo bleek uit een vrij zeldzame schriftelijke bron die Schillemans vervolgens ontdekte. In een traktaatje uit 1791 staat dat het Mariabeeld, omgeven met dertig tot veertig kaarsen, ‘van een ieder agter in de Kerk gezien kan worden’. Hoe dat mogelijk is met een beeld dat op dit moment vanuit de kerk volledig onzichtbaar is, was voor de conservator een raadsel. Zo leveren restauraties niet alleen aardige ontdekkingen op, maar vaak ook weer nieuwe raadsels.

Bezoek

Houd bij het bezoek rekening met de huis– en coronaregels van het museum. Wij zien u graag in Museum Ons’ Lieve Heer op Solder.

Contact

Museum Ons’ Lieve Heer op Solder
Oudezijds Voorburgwal 38
1012 GD Amsterdam
Tel: +31 (0)20 624 66 04 (Di t/m Vr)
Email: info@opsolder.nl

HELPT U HET MUSEUM?

Wilt u Museum Ons’ Lieve Heer op Solder steunen? Dan kan dat middels een eenmalige donatie, of u neemt deel aan het Vrienden-programma. Meer weten? Lees hier hier verder.

Cafe en winkel

In het entreegebouw bevinden zich de museumwinkel en het museumcafé. Het museumcafé is tijdelijk gesloten in verband met corona.