1  Akelei (Aquilegia vulgaris)

De vijf kroonblaadjes van de akelei lijken op duifjes. De Engelse naam voor de bloem is Columbine, van Colomba (L. duif). De duif geldt als symbool voor de Heilige Geest en voor vrede. Het drietallig blad wordt in verband gebracht met de Drie-eenheid.

2  Anemoon (Anemone)

In het Grieks betekent Anemos wind. De snel afvallende blaadjes worden makkelijk meegevoerd door de wind. Ook roem en schoonheid kunnen door de wind worden verstrooid. Op schilderijen komt meestal de tuinanemoon voor, die vaak wordt geduid als ‘lelie des velds’ uit de Bergrede van Jezus. (Matteüs 6:28-29)

3  Anjer (tuinanjer) (Dianthus caryophillus)

De anjer staat sinds de vijftiende eeuw vaak afgebeeld op religieuze schilderijen en portretten. De ‘godsbloem’, afgeleid van het Griekse Dios (God) en anthos (bloem) verwijst naar het geloof in Christus.

4  Hyacinth (Hyacinthus oeirentalis)

De hyacinth geldt als een symbool van geloof en vanwege de blauwe kleur van hemelse genade.

5  Lelie (Lilium candidum)

De witte lelie is als symbool voor Maria minstens zo belangrijk als de roos. De lelie verwijst in de hand van de aartsengel Gabriёl naar de verkondiging aan Maria van de geboorte van Christus. De witte kleur duidt op Maria’s reinheid.

6  Lis (Iris)

Vanaf de vijftiende eeuw is de mees voorkomende lis in de schilderkunst de Duitse lis (L. Iris Germanica). De lis is een symbool van heerschappij en majesteit, zowel op aards als op hemels niveau. De blauwe lis verwijst naar Maria als hemelse koningin.

7  Narcis (Narcissus)

Als voorjaarsbloem wordt de narcis in verband gebracht met Pasen en de Opstanding van Christus.

8  Oranjebloesem (Citrus aurantium)

De oranjebloesem is een symbool van zuivere en eeuwige liefde, omdat de boom wintergroen is en het hele jaar bloeit. De vrucht, de zogenoemde oranjeappel, wordt wel geduid als de vrucht (appel) van de Boom van de Kennis van Goed en Kwaad in het Paradijs.

9  Pioenroos (Paeonia of Paeonia officinalis plena)

Meestal wordt de grote Boerenpioen afgebeeld in bloemstillevens. De pioen bloeit omstreeks Pinksteren en wordt daarom met de Heilige Geest geassocieerd. Vanwege het drietallige blad is de bloem ook een verwijzing naar de Drie-eenheid.

10  Roos (Rosa)

Rozen zijn de meest afgebeelde bloemen in de schilderkunst. Vanaf de Griekse oudheid is de roos een symbool van liefde. Het is niet alleen de schoonheid van de bloem, maar ook de blijvende geur die verwijst naar eeuwige en trouwe liefde. Een roos zonder doornen staat symbool voor Maria.

11  Slaapbol (papaver somniferum)

De slaapbol symboliseert de Nacht en de Slaap en daarvan afgeleid Vergetelheid en Onwetendheid. Maar de slaapbol kan ook een positieve betekenis krijgen, namelijk die van waakzaamheid en herinnering.

12  Tulp (Tulipa)

De tulp kijkt omhoog, naar de hemel en verwelkt als hij geen zonlicht meer krijgt. Vanwege deze eigenschap heeft de tulp als symbolische betekenis ‘afhankelijkheid van God’. De rechte tulp is een voorbeeld voor alle andere bloemen. Tijdens de ‘tulpenkoorts’ in de zeventiende eeuw wordt de tulp in verband gebracht met vergankelijke schoonheid.  

13  Viooltje (Viola tricolor)

Het driekleurig viooltje geldt als een symbool van het lijden en van de Drie-eenheid, vanwege de drie kleuren en de drietallige bladeren. Door de groei laag bij de grond en de neerwaarts gebogen bloemen is het maarts viooltje ook een symbool van nederigheid en bescheidenheid.

14  Zonnebloem (Helianthus annuus)

De zonnebloem draait gedurende de dag mee met de zon. Dat betekent dat de bloem is gericht op het goddelijke. De zonnebloem kan ook een symbool zijn van de profane liefde en de Dag en staat dan als het goede tegenover het kwade van de Nacht.

Bloemstuk, Katya Hutter, Creative Floral Atelier Amsterdam 2023, collectie Museum Ons’ Lieve Heer op Solder